THEMA MUZIEK

Na de Turkse overheersing begint de oosterse muziek uit de Griekse samenleving te verdwijnen. In de kringen van rebetes en manges blijft deze muziek echter voortbestaan. De mangas beschouwt zichzelf als kenner van de maqam en in staat de peilloze diepten ervan te doorgronden. Voor de manges is hun muziek ook een middel om zich van de rest van de samenleving te onderscheiden; zij geeft hun een gevoel van eigenwaarde, plaatst hen boven de mensen. Geen wonder dus dat muziek een van de belangrijkste ingrediënten in het leven van de manges is.

De bouzouki is het rebètika-instrument bij uitstek en wordt het symbool van een levenswijze. Door de mangas wordt het instrument bijna verafgood, hij kan niet zonder: de bouzouki brengt geluk, maakt het leven waard om te leven.

Het verbod op muziekinstrumenten in de gevangenis viel Markos Vamvakaris heel zwaar. Rond 1935 ging hij vaak naar Schizas de meesterdief, om bij hem bouzouki te spelen en om te roken. Op een avond werd het gezelschap gearresteerd. De politie geloofde dat het om een bende ging en Markos bracht acht maanden in voorarrest door. Elke avond zong toen dezelfde onbekende man nummers van Márkos onder de ramen van de gevangenis.

'O, o, moedertje, wat een ellende. Ik werd gek', vertelde Markos later. 'Ik zei tegen mezelf: het is met me gedaan, ik kan het vergeten. Nooit zal ik meer kunnen spelen. Wat een verdriet, dag en nacht! Ik had m'n bouzouki niet.'

Inhoud:
1. Egó mangas fainómouna – Dat ik een mangas zou worden
2. Oli i rebetes tou douniá – Alle rebetes van de wereld
3. Bouzouki mou diplóchordo – Bouzouki met je dubbele snaren
4. Chrónia sto Perea – Jaren in Piraeus
5. Jovan Tsaoús – Jovan Tsaoús

1. DAT IK EEN MANGAS ZOU WORDEN

Dat ik een mangas zou worden
          bleek al van jongs af aan:
ik begreep wat me te doen stond
          en leerde bouzouki.

In plaats van naar school
          ging ik naar Karaïskaki;*
ik dronk er verschillende drankjes
          om bouzouki te leren.

Mijn familie eiste
          dat ik op zou houden
met die rot-bouzouki,
          want ik zette hen te schande.

Maar ik bleef hem
          altijd bij me houden,
die rot-bouzouki,
          mijn eeuwige kameraad.

* Karaïskáki was een ongure buurt in Piraeus die toentertijd vol barakken stond.

2. ALLE REBETES VAN DE WERELD

Alle rebetes van de wereld
houden van mij:
zo gauw ze me zien,
gaan ze voor de bijl.

En die me niet kennen
zullen me leren kennen:
ik ga gewoon m'n gang
en laat ze maar om me lachen.

Ook ik ben arm geboren,
over de wereld heb ik gereisd.
In het diepste van mijn hart
heb ook ik geleden.

En alle koutsavákides*
die op de wereld wonen,
hebben binnen in hun hart
allemaal een groot verdriet.

* De voorlopers van de mánges.

3. BOUZOUKI MET JE DUBBELE SNAREN

Bouzouki met je dubbele snaren, arme bouzouki,
Jij bent de enige troost voor iedereen die verdriet heeft.

Jij kent mijn verdriet, trouweloze, en je hebt spijt,
Want je weet hoe ik was voor je me gek maakte.

Nu heb ik afgedaan, ze noemen me een zwerver:
Wat heb ik aan zo’n leven, de duivel mag me halen.

Het is niet mijn schuld dat ik een zwerver, een stakker ben:
Om twee valse oogjes huil ik dag en nacht.

Bouzouki, trouwe makker, mij rest jou alleen,
Om dit valse, bedrieglijke leven dragelijk te maken.

4. JAREN IN PIRAEUS

Jaren in Troúmba* een vrijgevochten mángas,
vraag maar na, voor je met me trouwt,
jaren in Piraeus een vrijgevochten mángas.

Ik ben een slimme jongen, ik speel ook bouzouki;
iedereen houdt van me, omdat ik van Siros** kom.

Op straat, waar ik ben opgegroeid, bewonderen ze me allemaal,
want ik ben een slimme mángas en helemaal oké.

De mánges geven om me en hebben een hoge dunk van me;
wanneer ze me zien komen, doen ze meteen met me mee.

* Wijk in Piraeus.
** Eiland van de Cycladen.

5. JOVAN TSAOUS

Mijn bouzouki houd ik vast,
ik speel de zeïbékiko.*
Kom, vrienden, sta op
en begin te dansen.

Jován Tsaoús** speelt
mooi op zijn bouzouki,
en de gitaar volgt
de zeïbékiko zachtjes.

Schenk retsina***, kastelein,
op de gezondheid van Tsaoús:
dat hij maar bouzouki moge spelen
en de mensen dansen.

*Een geïmproviseerde solodans voor een man, in 9/8 maat.
** Een uit Turkije afkomstige Griek, de beste bouzouki-speler van de eerste generatie rebètika-muzikanten.
*** Een witte harswijn.